یکشنبه, ۲۲ تیر , ۱۳۹۹
شنبه, 10 فروردین , 1398ساعت : 2:04 ب.ظکد مطلب: 7543

چرا در مهمانی‌ها «حرف مفت» زیاد می‌زنیم

مصطفی ملکیان کاشان فردا – چرا در جلسات و مهمانی‌های عمومی و خصوصی «حرف مفت» زیاد می‌زنیم؟

در دوران مدرن سخن‌گفتن علامت برتری است
نخست این‌که در تمدن مدرن سخن‌گفتن، علامت برتری است. یکی از ویژگی‌های ماهوی فرهنگی مدرنیته این است که برای سخن ارزش قائل است، نه برای سکوت. بنابراین مدرنیته بی‌معنایی (non sense) را رواج داده است، زیرا برای نفس سخن‌گفتن ارزش قائل است. در حالی سکوت یکی از ویژگی‌های فرزانگان در دوران گذشته بود.

دموکراسی باعث رواج حرف مفت می‌شود
دومین عامل اجتماعی دموکراسی است. در دموکراسی از شهروندان خواسته می‌شود که در مسائل مختلف اظهارنظر کنند و این سبب رواج حرف مفت‌گویی می‌شود. البته دموکراسی به ضرورت عملی، چاره‌ای جز رجوع به نظر همگان ندارد و به لحاظ حقوقی برای همه حق سخن قائل است، اما این بدان معنا نیست که افراد به لحاظ اخلاقی نیز می‌توانند راجع به هر چیز حرف بزنند. در حالی که باید میان حقوق و اخلاق تمایز گذاشت.

فقدان حکمت «به من چه»
سومین عامل اجتماعی این است که در مدرنیته «حکمت به من چه» وجود ندارد. در مقام علم، جواب هر سوالی را دانستن به درد نمی‌خورد. «حکمت به من چه» فرزانگان باستان می‌گوید سوالاتی را باید پرسید که وضع انسان قبل از طرح آن‌ها در ذهن با بعد از طرح آن‌ها فرق کند.

در مدرنیته به نام کنجکاوی علمی هر پرسیدنی مستحسن شمرده می‌شود. هایدگر در «هستی و زمان» در این زمینه بهترین نکته را خاطرنشان می‌شود و می‌گوید: زمانی که کسی کنجکاوی بی‌ارزش داشته باشد، مخاطب یاوه‌گویی بی‌ارزش می‌کند و مخاطب و گوینده هر دو سرگشته می‌شوند. او می‌گفت باید اولین مرحله یعنی کنجکاوی بی‌جا را متوقف کرد و گرنه دو پدید بعدی یعنی یاوه‌گویی بی‌ارزش و سرگشتگی نیز رخ می‌دهد. هیچ تحلیل‌گری به خوبی هایدگر این پدیده را تحلیل نکرده است.

سیطره کمیت بر کیفیت
چهارمین پدیده اجتماعی که سبب رواج یاوه‌گویی می‌شود، سیطره کمیت بر کیفیت در دوران ما است. در چنین روزگاری افراد به جای حرف درست (توجه به کیفیت)، زیاد حرف می‌زنند (توجه به کمیت) . قرآن می‌گوید: «لیبْلُوکُمْ أیُّکُمْ أحْسنُ عملًا» (سوره ملک، آیه ٢) یعنی خدا می‌آزماید که کدام کار بهتر می‌کنید، نه این‌که کدام یک کار بیشتری می‌کند یعنی نگفته است «ایکم اکثر عملا» یعنی قرآن برای کیفیت عمل ارزش قائل است نه کمیت آن.

تقدم آداب معاشرت بر اخلاق
پنجمین عامل اجتماعی رواج حرف مفت، تقدم اتیکت (آداب معاشرت) بر اتیکس (ethics، اخلاق) است. میان آداب معاشرت و اخلاق تمایز هست و هر دو ضرورت دارد. اما هنگام تعارض این دو باید اخلاق را بر آداب معاشرت ترجیح داد. متاسفانه امروز آداب معاشرت بر اخلاق تقدم یافته و به همین خاطر افراد برای رعایت ادب و احترام، به حرف مفت گوش می‌کنند.

مصطفی ملکیان
کانال سخنرانی‌ها

مطالب مرتبط
  • محمدعلی خرمی مشکانی

    کاشان فردا – همسایه یکی از دوستانم معتاد بود. گاهی برای هزینه مواد ناچار می‌شد دست به سرقت بزند. روزی با رفیقم درباره حضور این همسایه و وضعیت امنیتی کوچه‌شان صحبت می‌کردم. خندید و گفت: هنوز هیچ همس...

  • جواد تقی‌زاده ونی مدیر مسئول اهل کاشانم

    کاشان فردا – دسترسی آزاد به اخبار و اطلاعات، حق اساسی هر شهروند در جامعه است و رسانه در این مقوله بعنوان رکن چهارم دموکراسی جایگاهی بی‌بدیل در جهان امروز جامعه دارد. امروزه با گسترش اینترنت و شبکه‌های اجت...

  • ایرج شهبازی

    کاشان فردا _  ما انسان‌ها نوعاً ویژگی‌های شخصیتی خود را بر روی جهان بیرون فرامی‌افکنیم و شکل و شمایل خود را به آن می‌بخشیم. اگر دستگاه ادراکی و حواس پنج‌گانه‌ی ما به گونه‌ی دیگری بود، بی‌گمان ما جهان ر...

  • حضور هنرمندان در کمیته هنر دفتر ساداتی‌نژاد

    کاشان فردا – از قدیم گفته‌اند آدم «خوش‌ حساب» شریک مال مردم است و درست هم گفته‌اند. ضمنا گفته‌اند که «آنرا که حساب پاک است، از محاسبه چه باک است؟» شاید آنروزی که این حرف دوم را می‌گفتند، از مصاح...

  • کیست مرا یاری کند نوشته‌ای محمدحامد محسنی

    کاشان فردا ـ پروفسور «عبدالعزیز ساشادینا»، استاد دانشگاه ویرجینیا، در مورد واقعه عاشورا و الهام‌بخش‌بودن این واقعه برای رهبر هند می‌گوید: «علت علاقه فراوان مهاتما گاندی به امام حسین(ع) مسئله اقلیت و اکثر...

  • بدون دیدگاه
    پاسخی بگذارید

    این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.