جمعه, ۲۴ مرداد , ۱۳۹۹
پنجشنبه, 1 اسفند , 1398ساعت : 11:10 ب.ظکد مطلب: 15127

سیلک، سیاه‌الک، سیاله؛ گمانی در نام‌گذاری «سیلک»

حریم سیلک بازبینی می‌شودکاشان فردا – قدیمی‌ترین مأخذی که در آن به تپه‌های سیلک اشاره شده، کتاب «تاریخ کاشان» کلانتر ضرابی (۱۲۸۸ قمری) است، اما وی این تپه تاریخی را قلعه سی‌ارگ می‌خواند و بر آن است که «چون خاک آن موضع که مبنای قلعه است، بالنسبه از خاک اطرافش سفیدتر است، موسوم به سپید ارگ شده و از کثرت استعمال سی‌ارگش نامند.»
با این اوصاف در حاشیه نسخه آورده است: «و بعضی گفته‌اند سیه ارگ بوده بدلیل آنکه بعضی قلاع بقلعه سفید موسوم است.» (۱۱۷)

چند دهه بعد لسان‌الملک سپهر در مختصر جغرافیای کاشان برای این تپه باستانی از نام «سیلک» و «سیاه‌الک» استفاده کرده است. وی می‌نویسد: «در راه فین یک تپه باشد موسوم به سیلک. بعضی او را سیاه‌الک خوانند. در زیر تپه آثار قدیمه است. بعضی اشیاء هم از آن‌جا به دست آمده. خیلی کسان خواسته‌ آن‌جا را حفر نمایند چون اجازه نبوده نتوانسته‌اند. احتمال می‌رود سابقاً آتشکده بوده.» (۴۴۳)

با این‌اوصاف پی‌بردن به ریشه اصلی این نام‌گذاری مشخص نیست، اما ما با واژه‌ای سروکار داریم که ممکن است با سیلک و سیاه‌الک ارتباط داشته باشد، و آن واژه سیاله (seyaale) است. سیاله در لهجه نوش‌آبادی به معنای سفال است. در واقع مردم نوش‌آباد ظروف از جنس سفال را سیاله می‌نامند.

بیشتر بخوانیم:
+ با وجود شهرت تپه سیلک فقط یک درصد آن کاوش شد

گویا در فرهنگ‌نامه‌های زبان فارسی برای این واژه چنین معنایی وجود ندارد جز این‌که سیاله را نام گیاهی دانسته‌اند. همچنین در گویش ‌‌مازندرانی سیاله به معنای گاو سیاه است.

به نظر می‌رسد ارتباطی بین ‌”سیلک؛ سیاه الک” و “سیاله” باشد. چون هم سیاله به معنای سفال است و هم این‌که از گذشته‌های دور تا کنون انبوهی سفال یا سیاله در محوطه تپه‌های سیلک وجود داشته است.

اگر فرض ارتباط با سیلک؛ سیاه‌الک با سیاله را در نظر بگیرم سؤال بعدی این خواهد بود که آیا نام سیاله که در لهجه نوش‌آبادی برای سفال به کار می‌رود از نام سیاه‌الگ یا سیلک گرفته شده یا این‌که نام سیاه‌الک از واژه سیاله آمده است، به اعتبار سیاله‌هایی که به‌وفور در آن‌جا پراکنده است.

محمد مشهدی نوش‌آبادی – کانال پی آواز حقیقت

از این نویسنده:
+ محرم و آيين‌هايش

مطالب مرتبط
  • دکتر محمد مشهدی نوش‌آبادی عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان

    کاشان فردا – بحث قربانی‌کردن فرزند در عهد عتیق و قرآن، به لحاظ پدیدارشناختی؛ مبین پایان یک دوره خشونت در قربانی انسانی است که در دین‌های متأخر که از حدود هزاره یکم پیش از میلاد روندی انسانی و اخلاقی را ...

  • سعید ابریشمی‌راد شهردار کاشان

    ابریشمی‌راد شهردار کاشان:

    کاشان فردا – شهردار کاشان بن‌بست ۲۶ ساله آزادسازی محور فین را تلخ و آزاردهنده توصیف کرد. سعید ابریشمی‌راد در دیدار با مسئول امور بازرسی شهرستان کاشان که به مناسبت هفته قوه قضائیه صورت گرفت، حجم بالا...

  • تپه‌های سیلک کاشان

    کاشان فردا – سرپرست پایگاه میراث فرهنگی سیلک کاشان با اشاره به اهمیت این محوطه باستانی در خاورمیانه گفت: تنها یک درصد این محوطه کاوش شده و برای انجام فصل‌های جدید کاوش نیازمند تکنولوژی و حضور متخصص...

  • مسجد علی نوش‌آباد آران و بیدگل

    کاشان فردا – محراب مسجد علی نوش‌آباد یکی از یادگارهای مهم دوره سلجوقی منطقه کاشان و آران و بیدگل است. این محراب از نوع محراب‌های گچی بسیار نفیس این دوران و شبیه به محراب مسجد میان ده قمصر و محراب مسجد...

  • خانه پدری دکتر حسین عظیمی در آران و بیدگل

    کاشان فردا – محمد مشهدی نوش‌آبادی استاد دانشگاه و پژوهش‌گر ادیان و آیین‌های باستانی، نسبت به تخریب خانه دکتر حسین عظیمی در آران و بیدگل واکنش نشان داد و رقابت‌های محله‌ای در این شهرستان را خسارت‌بار خ...

  • بدون دیدگاه
    پاسخی بگذارید

    این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.