یکشنبه, ۱۱ آبان , ۱۳۹۹
یکشنبه, 20 مهر , 1399ساعت : 0:17 ق.ظکد مطلب: 20510

بزرگ‌ترین منکر در زمان امام حسین، اعتقاد به اصالت قدرت بود

فنایی در تعزیت آفتابکاشان فردا – حوریه شیوا / ابوالقاسم فنائی، متفکر و دین‌پژوه، در چهاردهمین ویژه‌برنامه تعزیت آفتاب که به همت کانون فرهنگی امام حسین (ع) مسجد میرنشانه کاشان برگزار شد، به جنبه‌های اخلاقی و معنوی نهضت امام حسین پرداخت و گفت: باید ببینیم حادثه عاشورا تا چه حد تاب تفسیر و تبیین اخلاقی دارد.

تا مدتها تبیین رایج از این حادثه، بین عموم متفکران شیعی و شیعیان، تفسیر یا تبیین اسطوره‌ای بود. بعدازاین مرحوم دکتر شریعتی، مرحوم آیت‌الله صالحی نجف‌آبادی و بعدها آیت‌الله مطهری و دیگران سعی کردند تبیینی زمینی‌تر از این حادثه به دست بدهند.

وی با بیان این‌که خوانش علوی و خوانش اموی از اسلام از جهات مختلف متفاوت‌اند گفت: خوانش اسطوره‌ای با انگیزه کسب ثواب، و آمرزش گناهان از طریق عزاداری و ریختن اشک سازگار است. اما دیگر تبیین‌ها با آن انگیزه سازگار نیست.

فنایی گفت: شریعتی تأکید می‌کند بر اینکه اگر شما در ذیل یک حکومت جبار و خودکامه زندگی می‌کنید که تا بن دندان مسلح است و به‌هیچ‌عنوان از راه مسالمت‌آمیز و یا جنگ مسلحانه هم نمی‌توانید آن حکومت را براندازی بکنید، دست‌کم کاری که می‌توانید بکنید این است که حکومت را افشا کنید.

به همین خاطر در تبیین مرحوم شریعتی، نقش اسرای کربلا خیلی پررنگ است. انگار که یک وظیفه مرکبی بوده که به دو قسمت تقسیم می‌شده، یک قسمت کار امام حسین بود که با شهادت خودش آن رسالتی را که داشت انجام بدهد و قسمت دیگر رسالتی بوده که بر دوش اسرا و مخصوصاً حضرت زینب (ع) وجود داشته است.

عضو دپارتمان فلسفه دانشگاه مفید با طرح این پرسش که آیا امام حسین (ع) برای آن کنش‌ و واکنش‌هایی که از خودشان نشان دادند، از همان ابتدای حرکت تا جنگ و تصمیمات مهمشان، توجیه و دلیل اخلاقی داشتند؟ یادآور شد: پیش‌فرض بنده این است که بسیاری از فجایع بزرگی که در تاریخ اسلام و چه‌بسا در تاریخ ادیان دیگر اتفاق افتاده، به خاطر جداشدن دین از اخلاق بوده است.

فنایی ضمن اشاره به اینکه اگر بخواهیم تبیینی اخلاقی از حرکت امام حسین داشته باشیم که بتوانیم از آن در زندگی خودمان استفاده کنیم گفت: برای این کار باید به ۳ اصل اخلاقی برجسته توجه کنیم:

۱ . عدالت: امام در وصیت‌نامه‌شان به «محمد بن حنفیه»، قبل از خروج از مدینه، می‌فرمایند من از مدینه برای امر به ‌معروف و نهی از منکر بیرون می‌روم. در انتهای آن جمله می‌گویند: وَ أَسیرُ بِسیرَةِ جَدِّی وَ أَبی… یعنی روش زمامداری و شیوه اداره جامعه. شیوه اداره جامعه در زمان پیامبر و حضرت علی شیوه عادلانه بوده است.

برخلاف تفسیری که بعضی‌ها از این حادثه دارند که یزید قمارباز و سگ‌باز بود و حضرت منظورش از امربه‌معروف و نهی از منکر آن بود که از طریق حکومت مردم را امربه‌معروف و نهی از منکر کند، نه! این‌ها نیست. چون بزرگ‌ترین منکری که در آنجا اتفاق افتاده بود، تبدیل خلافت به سلطنت بود.

اعتقاد به اصالت قدرت، بزرگ‌ترین منکری بود که اتفاق افتاده بود. اصلاح باقی منکرها منوط به اصلاح این منکر بود.

 ۲ . اصل کرامت انسانی. حضرت به این نتیجه می‌رسند که دفاع و شهیدشدن و مرگ با عزت بهتر است از زندگی با ذلت است.

۳ . اصل حریت و آزادگی. خیلی از کارهایی که امام انجام دادند از جمله پذیرش توبه حر، آب دادن به لشگر دشمن، برداشتن بیعت از یاران و … برمی‌گردد به اصل آزادگی و حریت.

نتیجه این می‌شود که امام حسین فقط برای شیعیان و مسلمانان الگو نیست، بلکه برای کل بشریت می‌تواند الگو باشد. همه انسان‌ها این سه اصل را می‌توانند به‌عنوان سه اصل بنیادین اخلاقی بپذیرند و بر اساس آن زندگی کنند.

استاد دانشگاه مفید با بیان رفتارهای شخصیت‌های متفاوت از جمله حر، زُهیر و حتی عمر سعد گفت: کل تصمیمات زندگی ما را می‌شود به دودسته تقسیم کرد؛ دسته‌ای که در آن اخلاق، ساکت است، اما نوع دوم دوراهی‌های اخلاقی هستند. اگر از آن مسیری که اخلاق به ما می‌گوید بخواهیم برویم، باید هزینه بدهیم. آن هزینه است که نشان می‌دهد که انسان‌ها چقدر به کمال رسیده‌اند در قلمرو اخلاق.

ما باید بفهمیم که در هرکدام از این موقعیت‌ها قرار می‌گیریم، با چه تمهیداتی دیگران می‌توانند ما را وادار کنند کار غیراخلاقی را انجام بدهیم؟

بیشتر بخوانیم:
+ امام حسین سینه‌زن بی‌تقوا و مال‌مردم‌خور نمی‌خواهد

فنای تاکید کرد ما باید توجه داشته باشیم که برای چه کسی داریم عزاداری می‌کنیم و چه انتظاری داریم از این عزاداری؟ قطعاً اگر این سوگواری برای امام حسین باعث شود که یک تحول در شخصیت ما پیدا بشود و تبدیل شویم به یک انسان بهتری، دروغ کمتر می‌گوییم، کمتر سر مردم کلاه می‌گذاریم، کمتر ظلم می‌کنیم، اگر اینها باشد قطعاً این خودش می‌شود یک مدرسه برای تربیت اخلاقی.

هدف اصلی سوگواری هم همین بوده است. حالا در طول تاریخ چه اتفاقاتی افتاده که عده‌ای کارهای خلاف اخلاق در طول سال انجام بدهند و بعد بگویند خب می‌رویم آنجا یک قطره اشک می‌ریزیم یا نذر می‌کنیم یا سینه می‌زنیم گناهانمان بخشیده می‌شود؛ این تحریفی است که در این قضیه اتفاق افتاده! سوگواری و عزاداری یک ارزش ابزاری دارد. اگر ما بخواهیم از نظر اخلاقی بگوییم که این کار خوبی است، باید ببینیم که این ابزار برای چه چیزی است؟ آن هدف است که به این وسیله ارزش می‌دهد. اگر آن هدف خوب باشد، ارزشمند می‌شود، اما اگر هدف چیزهای دیگری باشد خود یزید هم ممکن است حاضر باشد در این مجالس شرکت کند!

وی اضافه کرد: دکتر شریعتی می‌گفت خون را تبدیل کرده‌اند به تریاک! اگر این مجالس عزاداری امام حسین به‌جای اینکه انسان‌ها و وجدان‌های خفته را بیدار کرده و حساسیت اخلاقی مردم را نسبت به ظلم و بی‌عدالتی و بی‌انصافی و بیدار کند، به‌صورت یک ماده مخدر عمل کند و مردم فکر کنند که تنها وظیفه‌شان این است که بیایند آنجا سینه بزنند، اشک بریزند و بعد که بیرون رفتند رفتارشان در بیرون رفتار کسی باشد که انگار با امام حسین ارتباطی ندارد، اگر از بیرون نگاه کنیم، می‌ببینیم این رفتار با همان اصولی می‌سازد که یزید و لشکریانش از آن پیروی می‌کردند. آنچه مهم است بزرگداشت یاد امام حسین است. به خاطر شرایط سیاسی و اینکه حکام جور به‌هیچ‌وجه اجازه نمی‌دادند که مجلس یادبود معمولی برای بزرگداشت امام و معرفی شخصیتش انجام شود، جز به شکل عزاداری.

می‌گویند خوب اینها عزادار هستند کاری که نمی‌کنند، فقط عزاداری است، خیلی نسبت به عزاداری حساسیت سیاسی ندارند. به همین دلیل، در طول تاریخ تأکید کرده‌اند روی عزاداری و ثواب عزاداری ولی به نظرم موضوعیت ندارد. آن چیزی که مهم است برقراری ارتباط وجودی با امام حسین است.

مطالب مرتبط
  • منصور فرجی مدیر حوزه علمیه کاشان

    مدیر حوزه علمیه کاشان:

    کاشان فردا – مدیر حوزه علمیه کاشان با یادآوری این‌که عده‌ای گناه می‌کنند، مال مردم می‌خورند، کلاه سر مردم می‌گذارند، اما در محرم سینه‌زن سه‌ضرب می‌شوند، تاکید کرد: امام حسین سینه‌زن بی‌تقوا نمی‌خ...

  • شعر کاشان فردا

    کاشان فردا – رسم‌ست هرکه داغ جوان دید دوستان رأفت برند حالت آن داغ‌دیده را یک دوست زیر بازوی او گیرد از وفا وان یک ز چهره پاک کند اشک دیده را آن دیگری بر او بفشاند گلاب شهد تا تقویت شود دل محنت کشیده ...

  • محسن غفاری

    کاشان فردا – محسن غفاری/ ای کاش هرگز جوانه نمی‌زدم. ای کاش بر تن درخت نمی‌روییدم و از سوز تشنگی می‌سوختم. ای کاش آتش به جانم می‌افتاد و خاکستر می‌شدم. ای کاش این درد به جانم نمی‌افتاد و همچون شا...

  • حوریه شیوا

    کاشان فردا – مردادماه بود و نزدیک روز خبرنگار. روزهایی که تنش‌ها در شورای شهر بین شهردار و بعضی اعضای شورا بالا گرفته بود. یکی از اعضای شورا، از مخالفان جدی تشکیل شورای هنر بود و تشکیل این شورا را موا...

  • دکتر عبدالرضا مدرس‌زاده عضو شورای هنری شهر کاشان

    کاشان فردا – (با پوزش از ساحت قدسی سیدالشهدا علیه‌السلام) مداح نام‌آور کشوری و بی‌رقیب در رسانه ملی، در شب‌های رمضان‌المبارک فرصت اجرای یک‌نفره و بی‌حضور مردم در حرم مطهر امام‌رضا (ع) را مغتنم‌ شمرده‌اس...

  • بدون دیدگاه
    پاسخی بگذارید

    این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.